Gwybodaeth Lesddaliwr

Mae holl wybodaeth prdleswyr ar gael i’w lawrlwytho fel PDF drwy glicio ar y linciau canlynol:

Llawlyfr Lesddeiliaid

Crynodeb o Hawliau a Rhwymedigaethau

Ffyrdd o Dalu

 

  1. Eich prydles

 

Mae prydles yn gontract rhwng y lesddeiliad (“chi”) a’r landlord (“Tai Ceredigion”) ac mae’n rhoi perchenogaeth amodol am gyfnod penodol; fel rheol, bydd y cyfnod hwnnw’n 125 o flynyddoedd o’r dyddiad y cafodd y brydles ei gwerthu gyntaf. Mae’n ddogfen bwysig a dylech sicrhau bod gennych gopi ohoni a’ch bod yn ei deall.

Mae prydlesi fel rheoli wedi’u hysgrifennu mewn iaith gyfreithiol, a gallant amrywio o’r naill eiddo i’r llall. Dylai lesddeiliaid sy’n ei chael yn anodd deall y ddogfen gael cyngor gan gyfreithiwr.

Mae’r brydles yn egluro rhwymedigaethau cytundebol y ddwy ochr: yr hyn y mae’r lesddeiliad dan gontract i’w gyflawni, a’r hyn y mae’r landlord wedi’i rwymo i’w gyflawni.

Mewn achosion lle mae eiddo wedi’i brynu ar y farchnad agored, byddai’r gwerthwr wedi trosglwyddo’r holl delerau ac amodau i’r lesddeiliad yn rhan o’r broses werthu.

Gellir cael gafael ar gopi o’r ddogfen brydles o Swyddfa’r Gofrestrfa Tir am ffi fach. Dyma’r manylion cyswllt:

 

Swyddfa Cofrestrfa Tir EM Cymru

Tŷ Cwm Tawe

Pheonix Way

Llansamlet

Abertawe

SA7 9FQ

Ymholiadau ac apwyntiadau: ffurflen gyswllt a rhifau ffôn ar gyfer y Gofrestrfa Tir.

Ffurflen gyswllt

http://landregistry.custhelp.com/app/contactus_general/

Ymweliadau â’r swyddfa

Rhaid i chi drefnu apwyntiad er mwyn ymweld â swyddfa’r Gofrestrfa Tir, ac mae angen rhoi 72 awr o rybudd. Mae apwyntiadau ar gael o 8.30am tan 6.00pm, o ddydd Llun i ddydd Gwener (ac eithrio Gŵyl y Banc).

Ffôn

Mae’r llinellau ar agor o 8.00am tan 6.00pm, o ddydd Llun i ddydd Gwener (ac eithrio Gŵyl y Banc).

Cymraeg:  0300 006 0422

Saesneg:   0300 006 0411

Codir tâl am alwadau i’r rhifau hyn.

 

  1. Eich hawliau a’ch rhwymedigaethau

 

Yn bennaf oll, mae gennych chi fel lesddeiliad yr hawl i “fwynhau eich fflat yn ddidramgwydd” am hyd y brydles, ac mae’r hawl hon ymhlyg yn y gyfraith, hyd yn oed os nad yw wedi’i nodi yn y brydles. Ystyr “mwynhau yn ddidramgwydd” yw’r hawl i fyw yn yr eiddo heb ymyrraeth afresymol gan y landlord.

Yn ogystal, mae gan lesddeiliaid yr hawl i ddisgwyl i’r landlord gynnal a chadw ac atgyweirio’r adeilad a rheoli’r ardaloedd cyffredin – hynny yw, y rhannau o’r adeilad neu’r tir nad ydynt wedi’u rhoi’n benodol i’r lesddeiliad yn y brydles ac y ceir hawl mynediad iddynt.

Yn gyfnewid am hynny, rhaid i lesddeiliaid fodloni rhwymedigaethau’r brydles. Dyma’r prif ofynion:

  • Cynnal a chadw tu mewn y fflat mewn cyflwr da, drwy wneud yr holl waith cynnal a chadw ac atgyweirio yr ydych chi’n gyfrifol amdano.
  • Talu (yn brydlon) y rhent tir, y premiwm yswiriant a’r taliadau gwasanaeth sy’n ddyledus, gan gynnwys eich cyfran chi o gost cynnal a chadw a rhedeg yr adeilad.
  • Bod yn gymydog da a pheidio ag achosi niwsans neu annifyrrwch i’ch cymdogion.
  • Peidio â gwneud rhai pethau heb ganiatâd y landlord, er enghraifft isosod y fflat.
  • Peidio â gwneud unrhyw addasiadau strwythurol neu ychwanegiadau strwythurol i’r eiddo, codi unrhyw adeiladau newydd na thynnu unrhyw rai o osodiadau a ffitiadau’r landlord oddi yno heb ganiatâd ysgrifenedig o flaen llaw.
  • Rhoi gwybod i’r landlord ynghylch unrhyw achos o waredu, gan nodi enw a chyfeiriad y sawl y gwaredir yr eiddo iddo.

Mae gan y landlord rwymedigaeth i sicrhau bod y lesddeiliad yn cydymffurfio â chyfrifoldebau o’r fath er budd yr holl lesddeiliaid eraill. Nid yw’r rhestr uchod yn rhestr gyflawn, a bydd yr hawliau a’r cyfrifoldebau wedi’u nodi yn y brydles.

 

  1. Taliadau gwasanaeth

 

Mae taliadau gwasanaeth yn daliadau y mae’r lesddeiliad yn eu gwneud i’r landlord i dalu am yr holl wasanaethau y mae’r landlord yn eu darparu. Bydd y gwasanaethau hyn yn cynnwys gwaith cynnal a chadw ac atgyweirio, yswirio’r adeilad ac, mewn rhai achosion, darparu system gwres canolog, lifftiau, gwasanaeth porthor, staff ystâd, goleuadau a gwasanaeth glanhau ar gyfer ardaloedd cyffredin ac ati. Bydd y taliadau hynny hefyd yn cynnwys costau rheoli.

Bydd taliadau gwasanaeth yn amrywio o’r naill flwyddyn i’r llall; gallant godi neu ostwng heb unrhyw gyfyngiadau ar wahân i’r ffaith bod yn rhaid iddynt fod yn rhesymol.

Rhaid i’r lesddeiliaid dalu’r holl gostau. Mae prydlesi’n caniatáu i’r landlord gasglu taliadau o flaen llaw ar sail amcangyfrif o’r costau, gan ad-dalu unrhyw arian sy’n weddill neu gasglu unrhyw ddiffygion ar ddiwedd y flwyddyn.

Yn ogystal, mae angen i lesddeiliaid sylweddoli bod methu â thalu eich tâl yswiriant yn peryglu unrhyw yswiriant adeiladau sydd mewn grym.

Fel landlord, dim ond costau gwasanaethau sy’n rhesymol y gall Tai Ceredigion eu hadennill. Fel lesddeiliad, mae gennych yr hawl i herio taliadau gwasanaeth sy’n afresymol yn eich barn chi yn Nhribiwnlys yr Haen Gyntaf (Tribiwnlys Eiddo Preswyl Cymru, Y Llawr Cyntaf, Adain y Gorllewin, Tŷ Southgate, Wood Street, Caerdydd, CF10 1EW. Rhif ffôn: 03000 252 777 Ebost: rpt@wales.gsi.gov.uk).

 

  1. Gwaith cynnal a chadw a gynllunnir a gwaith mawr

Mae gwaith cynnal a chadw a gynllunnir a gwaith mawr yn waith a wneir ar eich adeilad neu unrhyw eiddo arall y mae Tai Ceredigion yn gyfrifol amdano dan delerau eich prydles ac y mae’n ofynnol i chi gyfrannu ato. Dan Ddeddf Landlord a Thenant 1985 bydd gwaith yn cael ei ystyried yn waith mawr os bydd yn costio mwy na £250 i unrhyw lesddeiliad.

Fel rheol, bydd gwaith mawr yn cynnwys gwaith megis cynnal a chadw ac atgyweirio, a rhai mathau o welliannau, i rannau allanol a strwythur yr adeilad ac ardaloedd cyffredin. Ni fydd yn cynnwys cynnal a chadw ac atgyweirio eich “eiddo prydles” eich hun sef, fel rheol, rhannau mewnol yr eiddo fel y diffinnir yn eich prydles, sydd felly’n gyfrifoldeb i chi.

Bydd Tai Ceredigion yn cynnal ymgynghoriad “Adran 20” llawn os bydd cost unrhyw waith cymwys yn fwy na £250 i unrhyw lesddeiliad. Mae’r broses ymgynghori’n cynnwys hysbysiad i lesddeiliaid sy’n disgrifio’r gwaith arfaethedig, yn esbonio pam mae’r gwaith yn angenrheidiol ac yn rhoi amcangyfrif o gyfanswm cost y gwaith. Dylai’r hysbysiad wahodd “sylwadau” ynghylch y gwaith arfaethedig gan roi 30 diwrnod i lesddeiliaid anfon y sylwadau hyn at Tai Ceredigion. Mewn rhai amgylchiadau, bydd gan lesddeiliaid hawl i enwebu contractwr i Tai Ceredigion drefnu cael amcanbris ganddo. Os daw sylwadau i law, mae’n ofynnol i Tai Ceredigion eu “hystyried” ac ymateb yn uniongyrchol i chi fel y lesddeiliad/lesddeiliaid sy’n cyflwyno’r sylw(adau) cyn pen terfynau amser penodol.

Bydd Tai Ceredigion yn ceisio cynnig ystod o opsiynau talu i gynorthwyo’r sawl a fyddai fel arall yn ei chael yn anodd talu’r costau y mae lesddeiliaid yn gyfrifol am eu talu. Gallai cymhwysedd i ddewis rhai opsiynau ad-dalu ddibynnu ar amgylchiadau lesddeiliad.

Gellir gweld y ddogfen “Gwaith Mawr – Canllaw ar gyfer lesddeiliaid landlordiaid cymdeithasol” a ddatblygwyd gan LEASE ac a ariannwyd gan Lywodraeth Cymru ar:

https://www.lease-advice.org/files/2016/09/Major-Works-Leaseholder-Welsh.pdf

 

  1. Y Gwasanaeth Cynghori ar Lesddaliadau

 

Mae’r Gwasanaeth Cynghori ar Lesddaliadau (LEASE) yn gorff cyhoeddus anadrannol a ariennir gan y Llywodraeth i ddarparu cyngor diduedd rhad ac am ddim am y gyfraith sy’n effeithio ar eiddo preswyl ar brydles yng Nghymru a Lloegr.

Gellir gweld cyngor, canllawiau, podlediadau a chwestiynau cyffredin gan LEASE ar wefan y gwasanaeth: http://www.lease-advice.org/advice/

 

  1. Canllaw Tai Ceredigion i Lesddeiliaid

       Gellir gweld y canllaw hwn ar wefan Tai Ceredigion: www.taiceredigion.org.uk